Silaj & Yonca 6 dk okuma

Paket Silaj Nasıl Yapılır? Streç Kat Sayısı ve Nem Dengesi

Paket silaj nasıl yapılır? İdeal nem oranı (%50-60), doğru streç kat sayısı, fermantasyon kuralları ve delinmeye karşı depolama taktikleri rehberimizde.

Şerif AkkoçKurucu, Akkoç TicaretYayın:
Tarlada paketleme makinesiyle beyaz streç filmle sarılan rulo ot silajı balyaları

Hayvancılık işletmelerinde kaba yem maliyetini düşürmenin ve yıl boyu yüksek proteinli yeşil yem sunmanın en pratik yollarından biri paket silajdır. Özellikle çukur (silobas) silajı yapacak beton havuzu olmayan, silajı tarladan satmak isteyen ya da parça parça tüketmek zorunda olan üreticiler için bu yöntem büyük avantaj sağlar. Peki sahada kayıp yaşamadan, küflenme ve bozulma riski olmadan paket silaj nasıl yapılır? Bu sürecin iki temel direği vardır: Doğru nem dengesi ve hava sızdırmazlığını garanti eden streç kat sayısı.

Paket silaj; yonca, fiğ, çayır otu, ryegrass ve silajlık mısır gibi yem bitkilerinin balyalanıp özel streç filmlerle sarılarak oksijensiz ortamda fermantasyona (mayalanmaya) bırakılmasıdır. Klasik silaj çukurlarında karşılaşılan kenar çürümeleri ve açıldıktan sonra hava alıp bozulma sorunları, paket silajda her balyanın bağımsız bir fermantasyon odası olması sayesinde yaşanmaz. Ancak en ufak bir delik veya yanlış nem oranı, tüm balyanın çöpe gitmesine yol açabilir.

Paket Silajda İdeal Nem Oranı: Neden %50 - %60?

Silaj yapımının temel prensibi, bitkideki doğal şekerlerin laktik asit bakterileri tarafından laktik aside dönüştürülmesi ve pH değerinin hızla 4-4.5 seviyesine düşürülmesidir. Bu bakterilerin çalışabilmesi ve zararlı çürüme bakterilerinin (özellikle klostridyum) ürememesi için nem seviyesi hayati rol oynar.

Paket silaj için altın standart %50 ila %60 nem oranıdır (yani %40-50 kuru madde). Tarlada nem kontrolü yaparken şu riskleri göz önünde bulundurmalısınız:

  • Aşırı Islak Ot (%65 ve Üzeri Nem): Ot biçildiği gibi soldurulmadan balyalanırsa içeride hapsolan fazla su bütirik asit fermantasyonuna yol açar. Balya kötü kokar (ter kokusu/çürük kokusu), pH yeterince düşmez, hayvanlar bu yemi tüketmek istemez ve balyanın altından besin maddesi taşıyan kokuşmuş silaj suyu sızar.
  • Aşırı Kuru Ot (%45 ve Altı Nem): Ot tarlada gereğinden fazla kurutulursa balya makinesinin sıkıştırma gücü havayı dışarı atmaya yetmez. Balya içinde kalan oksijen, küf ve mantar mantarlarının hızla üremesine ve balyanın içeriden için için yanmasına sebep olur.

Otunuzu biçtikten sonra tarlada namlu halinde ön soldurmaya (kondisyonlama) bırakın. Hava sıcaklığına ve rüzgara bağlı olarak genellikle 12 ila 36 saatlik bir soldurma süresi otun %50-60 neme inmesi için yeterli olur. Sahada pratik bir yöntem olarak bir tutam otu iki elinizle büküp sıktığınızda eliniz nemleniyor ama su damlamıyorsa ve ot bırakıldığında yavaşça açılıyorsa ideal neme yaklaşmışsınız demektir.

Streç Kat Sayısı ve Sarım Tekniği: Kaç Kat Sarılmalı?

Paket silajda yapılan en yaygın maliyet kısma hatası streç filmden tasarruf etmeye çalışmaktır. Unutmayın ki yetersiz sarılan bir balyanın içine hava girmesi, streçten edeceğiniz küçük kârın katbekat fazlasını yem israfı olarak sizden geri alır.

Anaerobik (oksijensiz) ortamın tam olarak sağlanması ve dış ortam şartlarına dayanıklılık için asgari 6 kat sarım yapılmalıdır. Balya yüzeyinin hiçbir noktasında 6 kattan daha az film kalmamalıdır. Sapları sert ve batıcı olan yonca, sorgum veya kaba otlarda ise delinme riskini bertaraf etmek için mutlaka 8 kat sarım tercih edilmelidir.

Nem DurumuOt CinsiÖnerilen Streç KatıOlası Risk
%50 - %60 (İdeal)Çayır otu, Ryegrass6 KatDoğru sarımda risk sıfıra yakındır
%50 - %55 (İdeal)Yonca, Fiğ (Sert saplı)6 - 8 KatSert sapların streci içeriden delme riski
%65 Üstü (Aşırı Islak)Soldurulmamış ot8 KatBütirik asit, silaj suyu akması, kokuşma
%45 Altı (Aşırı Kuru)Fazla beklemiş ot8 KatHavasız ortam oluşamaz, beyaz küf tabakası

Sarım işlemi sırasında dikkat edilmesi gereken teknik detaylar:

  1. Bindirme Oranı: Streç sarma makinesinin gergi ayarı ve bindirme oranı %50 olmalıdır. Yani her sarım turunda plastik bant bir önceki turun yarısını kapatmalıdır.
  2. Ön Gerdirme Oranı: Kaliteli tarımsal silaj filmleri genellikle %55-70 oranında esnetilerek sarılır. Az gerdirilirse balya gevşek kalır ve hava sızdırır; aşırı gerdirilirse film incelir, güneşin UV ışınlarına karşı dayanıklılığını yitirir ve kolay yırtılır.
  3. Sarım Zamanı: Balyalama biter bitmez en geç 2 saat içinde streçleme yapılmalıdır. Tarlada güneşte saatlerce bekleyen balyada fermantasyon açık havada başlar ve yem kalitesi hızla çöker.

Üretim sürecinde makine arkasında iş yürütürken tarladan çıkan paketlerin sayısını ve parti bilgilerini silaj takip programı üzerinden anlık kaydetmek, hangi parselin kaçıncı biçimden çıktığını ve kaç kat sarıldığını stoğunuzda net görmenizi sağlar.

Depolama ve Kış Şartlarında Koruma Taktikleri

Balyayı tarlada mükemmel bağlayıp 6 kat sarsanız dahi işiniz bitmez. Paket silajın en hassas olduğu dönem depolama alanına taşınması ve bekletilmesidir. Paket silaj ile çukur silajı arasındaki farkları incelerken silaj açma ve yüzey yönetimi konusunu da bilmek gerekir; çünkü hava ile temas eden her nokta çürümeye mahkumdur.

Depolama sürecinde yem israfını önlemek için şu kuralları sahada tavizsiz uygulayın:

  • Özel Balya Ataşmanı Kullanın: Balyaları taşırken kesinlikle standart sivri yükleme çatalları batırmayın. Hidrolik rulo sıkma ataşmanları (yuvarlak balya pensi) kullanarak balyayı ezmeden ve strece zarar vermeden kavrayın.
  • Zemin Temizliği: Balyaların konulacağı depolama sahası anız saplarından, taşlardan, keskin çalılardan ve sudan arındırılmış olmalıdır. Mümkünse zemine branda serilmeli veya kum dökülmelidir.
  • İstifleme Şekli: Rulo balyaları düz dairesel yüzeyleri (alın kısımları) yere basacak şekilde dik istifleyin. Alın kısımlarında sarım kat sayısı yan yüzeylere göre daha kalındır ve bu durum zemindeki küçük pürüzlere karşı ekstra koruma sağlar. Ayrıca kule gibi 2 veya en fazla 3 kattan fazla üst üste koymayın; alttaki balyalar ezilip formunu kaybederse streç ek yerlerinden hava sızdırabilir.
  • Kuş ve Kemirgen Zararı: Balyaların üzerine özel silaj koruma filesi veya gölgelik file örtmek karga ve diğer kuşların gagalamasını engeller. Depo çevresine kemirgen tuzakları kurmak da farenin streci kemirip içeride yuva yapmasının önüne geçer.
  • Tamir Bandı Kontrolü: İstiften sonra haftalık kontrol yapın. Kuş gagalaması veya dal sürtmesiyle delinen yerleri normal koli bandıyla değil, UV dayanımlı orijinal silaj tamir bandıyla delik çevresini temizleyip hemen hava almayacak şekilde kapatın.

Farklı yem çeşitlerini bir arada yönetirken hangi balyanın kuru ot, hangisinin paket silaj olduğunu kaybetmemek için kaba yem yönetim sistemi üzerinden partileri ayırmak operasyonel hataları bitirir.

Paket Silaj Ne Zaman Açılmalı?

Streçlenen balyanın içinde laktik asit fermantasyonunun oturması, pH'ın dengelenmesi ve yemin stabil hale gelmesi için asgari 4 ila 6 hafta (30-45 gün) beklenmelidir. Bu süreden önce açılan balyalarda fermantasyon henüz bitmediği için yem hayvanlarda sindirim problemlerine (ishal, gaz) yol açabilir.

Açtığınızda kaliteli bir paket silaj; küfsüz, homojen açık yeşil-zeytin yeşili renginde ve hafif ekşimsi, meyvemsi hoş bir sirke kokusuna sahip olmalıdır. Kahverengiye dönmüş, tütün kokan veya siyahlaşıp çamurlaşmış kısımlar hava aldığını gösterir ve bu bölümler kesinlikle hayvanlara yedirilmemelidir.

Paket silaj, doğru nem aralığı ve eksiksiz streç katıyla hazırlandığında açık hava silolarına kıyasla çok daha düşük besin kaybıyla kışı geçirmenizi sağlar. AnızPro ile tarladaki biçim gününden rulo sayımına, streç sarımından yem deposundaki kalan adede kadar tüm adımları tek ekranda tutarak silaj ziyanının ve hesap karışıklığının önüne kolayca geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Paket silaj yaparken ideal nem oranı ne olmalıdır?

Paket silaj için en ideal nem aralığı %50 ile %60 arasıdır. %65'in üzerindeki nem bütirik asit oluşumuna ve kokuşmaya, %45'in altındaki nem ise hava boşlukları nedeniyle balya içinde küflenmeye sebep olur.

Rulo silaj balyasına en az kaç kat streç sarılmalıdır?

Hava sızdırmazlığını sağlamak ve anaerobik fermantasyonu korumak için balyaya en az 6 kat streç film sarılmalıdır. Yonca gibi batıcı ve sert saplı bitkilerde delinme riskine karşı 8 kat sarım yapılması tavsiye edilir.

Paket silaj sarıldıktan kaç gün sonra hayvanlara yedirilebilir?

Fermantasyon sürecinin eksiksiz tamamlanması ve yem pH değerinin dengelenmesi için sarım tarihinden itibaren en az 30 ila 45 gün beklenmelidir. Bu süreden önce açılan balyalar hayvanlarda sindirim sorunlarına yol açabilir.

Streç filmi delinen silaj balyası nasıl kurtarılır?

Delik fark edilir edilmez alan temizlenmeli ve sıradan bantlar yerine güneşe dayanıklı orijinal silaj tamir bandı ile hava almayacak şekilde kapatılmalıdır. Eğer balya uzun süre delik kalmışsa delik çevresindeki küflü kısım atılmalı, kalan temiz kısım hemen tüketilmelidir.

AnızPro ile

Silaj üretimini tarla bazında, paketleri adetle, stoğu günlük izle.

AnızPro’da silaj kaydı tarlaya işlenir; paket adedi, sevkiyat ve depo mevcudu aynı kayıttan yürür, kış planı gerçek tüketimle karşılaştırılır.

İlgili yazılar